Het SenseCanvas is een hulpmiddel voor het in kaart brengen van aspecten van een situatie of uitdaging en het verbeteren van groepsbeslissingen met behulp van ruw (vertelde) ervaringen van mensen.

 

Het Canvas biedt structuur bij het nemen van beslissingen. Het Canvas onderscheidt zich van andere sensemaking (betekenisgevings) modellen en raamwerken door de expliciete ondersteuning voor het evalueren van interne en externe aspecten.

 

Het SenseCanvas is zeer geschikt voor situaties waarin groepen betekenis moeten geven aan zowel interne als externe ontwikkelingen en ook interne en externe interventies willen ontwikkelen. Daarnaast gebruiken wij het SenseCanvas in alle fasen van de StoryCycle.

StoryConnect - Enabling Collective Intelligence for sustaining change

Het SenseCanvas

Het SenseCanvas heeft 7 vlakken die gebruikt worden aspecten van situaties of gebeurtenissen in kaar te brengen. Bij ieder soort aspecten hoort een type interventie. De aspecten en bijbehorende interventies voor buitenste 6 vlakken zijn:

  • Controle aspecten – Als oorzaak en gevolg zeker zijn is er sprake van contole. Hiervoor kunnen maatregelen genomen worden.
  • Ordelijke aspecten – Als expert-analyse nieuwe informatie kan opleveren over gecompliceerde zaken. Dan is onderzoek een geschikte interventie
  • Organisatie aspecten – Bij organisatorische uitdagingen is reorganisatie het aangewezen middel.
  • Complexe aspecten – Als effecten van interventies onzeker zijn kan geprobeerd worden om de situatie met experimenten te beïnvloeden.
  • Autonome aspecten – Voor het veranderen van autonome aspecten gaat via herstructurering.
  • Chaotische aspecten – Als er geen enkele structuur bekend of zichtbaar is. Deze kunnen mogelijk door exploratie worden ontdekt.

Het middelste vlak heet zelf en is bedoeld voor aspecten die het wezen van de organisatie vormen:

  • Waarden – Hierbij horen aspecten die iets zeggen over de hartskeuzen van de organisatie. Wie zij wil zijn. Deze kunnen beïnvloed  door het communiceren van narratieven (storytelling) die de (nieuwe of bestaande) waarden van de organisaties uitdragen of versterken.
  • Identiteiten – Hierbij horen aspecten die iets zeggen over hoe de organisatie gezien wordt of wil worden door haar omgeving. Deze kunnen beïnvloed  door het communiceren van normstellende narratieven (storytelling) over gewenst (ethisch, veilig, klantgericht) handelen van medewerkers.

Het SenseCanvas is vergelijkbaar met het Confluence Sensemaking Framework en het Cynefin model. Het SenseCanvas kent een lange historie en blijft in ontwikkeling. Niet in de laatste plaats omdat we het  ook gebruiken voor het ontwerpen van StoryPoints en StoryDashboard, het ontwerpen van nieuwe StoryConnect toepassingen en voor het evalueren van projecten. Het SenseCanvas is daarmee dé basis onder veel van de stappen van de StoryCycle.

SenseCanvas toepassingen

We gebruiken het SenseCanvas o.a in bijeenkomsten waar groepen mensen werken met verhalen/observaties/ervaringen. Het SenseCanvas ligt dan als tafelkleed (ongeveer 2 bij 2 meter) op tafel. Mensen lezen en werken met de narratieve informatie en “taggen”  aspecten. Deze plaatsen ze op de voor hen goede plek op het canvas. Bijvoorbeeld zaken over samenwerking of controle of chaotische aspecten aan een proces.

Op die manier maken ze samen een overzicht van wat er speelt en kunnen ze daarna acties gaan definiëren. Afhankelijk van de aard van de achterliggende realiteit gaat het dan bijvoorbeeld over loslaten of uitzoeken of een experiment doen of samenwerking anders inrichten. Het SenseCanvas helpt om in een paar uur van ervaringen naar doordachte actie te komen.

We gebruiken het SenseCanvas ook in het proces om een vertelpunt te ontwerpen. Daarbij taggen we dan bijvoorbeeld welke onderwerpen of gedragingen voorkomen in de uitlokkingsvragen en/of de vragen over de ervaringen. Samen met de klant (of het ontwikkelteam) krijgen we zo zicht op welke aspecten benadrukt worden in het vertelpunt en welke minder aandacht krijgen. Met dit inzicht sturen we dan het ontwerp bij.

SenseCanvas uitvoeringen

Het SenseCanvas is gerelateerd aan andere sensemaking modellen. Daarvan zijn er tientallen. Voor een aantal is het zinvol om het SenseCanvas om het SenseCanvas in – min of meer – dezelfde vorm beschikbaar te hebben.

Deze drie staan hieronder.

Daarnaast staat de vorm die wij gebruiken om groepen te helpen om soorten interventies te onderscheiden. Helemaal rechts staat de vorm die gebruikt wordt om geneste situaties of organisaties in kaart te brengen.

Deze open-space versie van het SenseCanvas is geïnspireerd op het Confluence Sensemaking Framework. Het is geschikt voor groepen die abstract kunnen denken en graag de discussie aangaan.

Deze Cynefin-stijl variant van het SenseCanvas is bruikbaar om de verschillen tussen Cynefin en het SenseCanvas uit te leggen. Met name de nieuwe vlakken samenwerking en autonomie en natuurlijk de “zelf” aspecten die disorde vervangen.

De Knowledge-in-Formation variant van het SenseCanvas gebruiken we voor het in beeld brengen van beslissingsprocessen. De linkerzijde is dan de “business-as-usual” roete, rechts staat de innovatie/transformatie benadering.

De geneste variant van het SenseCanvas is nuttig voor situaties waarin het nuttig is om met twee systeem-niveaus te werken. Bijvoorbeeld een businessunit binnen een groot bedrijf én dat bedrijf in haar sector.

Voor alle 7 aspect-vlakken van het SenseCanvas zijn logische interventies aan te wijzen. Dit is een voorbeeld SenseCanvas. De namen van de interventies worden aangepast aan de sector of omgeving.