‘Vaak ben je je eigen grootste obstakel als het gaat om het aanpassen van je leefstijl, en juist klein beginnen kan uiteindelijk leiden tot de grootste veranderingen’

Luca stelt zich voor

Hi, ik ben een 25 -jarige meid geboren in Wijchen, maar woonachtig in het altijd gezellige Breda. Echte inspirerende hobby’s heb ik niet, ik haal mijn plezier uit leuke dingen meemaken met de mensen die ik liefheb of juist lekker alleen thuis zijn en mijn eigen ding kunnen doen.

Mijn perspectief op zorg en leefstijl is dat je vaak pas achteraf realiseert hoe fijn het is om gezond te zijn. Gezondheid lijkt vanzelfsprekend, totdat het op de één of andere manier ineens niet meer vanzelfsprekend is. Vier jaar lang had ik meerdere operaties en veel pijn gehad aan mijn grote tenen. Voor die tijd had ik nog nooit hardgelopen, maar in die vier jaar heb ik me nog nooit zo gemotiveerd gevoeld om het wél te proberen.

Toen mijn tenen uiteindelijk volledig waren genezen en ik in principe weer kon hardlopen, deed ik het niet. Excuses schoten als paddenstoelen uit de grond: “te koud”, “te warm”, “te veel wind”, en “ik heb nog geen goede hardloopschoenen”. Tot een dag waarop ik er genoeg van had. Vanuit mijn toenmalige woning liep ik naar de sportwinkel, die notabene in het verlengde van mijn straat lag, kocht hardloopschoenen en ging diezelfde dag voor het eerst hardlopen. Het voelde alsof ik vloog.

Soms is het gewoon: doen. Vaak ben je je eigen grootste obstakel als het gaat om het aanpassen van je leefstijl, en juist klein beginnen kan uiteindelijk leiden tot de grootste veranderingen. En begrijp me niet verkeerd: soms staat hardlopen op mijn planning en eindig ik toch luierend op de bank. En dat is ook helemaal prima.

Wat doe je momenteel in je werk en dagelijks leven, naast je studie aan de ESHPM?

Naast mijn master Zorgmanagement op de Erasmus Universiteit, werk ik, met veel plezier, al meer dan 3 jaar als teamleider patiëntenvoeding in het Amphia ziekenhuis. Samen met 5 andere collega’s geef ik leiding aan ongeveer 200 medewerkers die op 17 verschillende afdelingen in het ziekenhuis werken. Naast mijn werk en studie, ben ik een familiemens, spelletjesfreak en ga ik er graag lekker op uit met mijn beste vriendinnen of mijn vriend.

Welke rollen vervul je daarin, en wat geeft jou daarin energie?

De grootste rol die ik hoop te vervullen als teamleider is het creëren van een veilig gevoel voor de medewerkers zodat zij kunnen doen waar ze goed in zijn; de optimale voedingszorg bieden voor de patiënt. Het geeft mij energie als een medewerker met trots vertelt dat zij de tijd hebben kunnen nemen voor de patiënt door een praatje of een grapje met ze te maken. Want voor mij geldt, patiënt blij = medewerker blij = ik blij.

Je hebt een interessante loopbaan in de zorg. Kun je een voorbeeld geven van een ervaring uit de praktijk die nog elke dag van invloed is op hoe je naar leefstijl en gezondheid kijkt?

Het begon voor mij eigenlijk al tijdens mijn stage in 2021 toen ik voor het eerst in aanraking kwam met voedingszorg binnen het ziekenhuis. Tijdens het meelopen met de voedingsmedewerker besefte ik hoe essentieel voeding is voor het herstel van een patiënt. Medicatie en operaties kunnen nog zo succesvol zijn, maar als iemand zelf niet eet, komt het herstel niet op gang. Wat je eet, hoe je voor jezelf zorgt en welke keuzes je maakt, hebben direct impact op eigen leven.

‘Waar blijft de balans? Het lijkt alsof het gezonde en het ongezonde leven tegenover elkaar staan’

Wat zie jij in de praktijk gebeuren rond leefstijl dat volgens jou nog te weinig wordt opgemerkt of erkend?

Naar mijn mening worden er steeds meer extremere vormen van leefstijl gecreëerd. Of je kiest voor matcha en talloze verrijkte eiwitproducten, of je doet mee aan de zoveel mogelijk-kcal challenge en eet je de raarste snoepjes en chipssmaken. Maar waar blijft de balans? Het lijkt alsof het gezonde en het ongezonde leven tegenover elkaar staan.

Over EHSPM

‘Werken kan ik nog mijn hele leven, ik wil eerst nog meer leren’

Waarom had je, juist op dat moment in je loopbaan, voor de ESHPM gekozen?

Mijn ambitie is altijd geweest om door te studeren. Op mijn zestiende begon ik met studeren en de tijd vloog voorbij. Voor ik het wist had ik een hbo-diploma op zak. Daarna ben ik direct gaan werken in het Amphia, maar ik wist voor mezelf: werken kan ik nog mijn hele leven, ik wil eerst nog meer leren. Na anderhalf jaar besloot ik me daarom in te schrijven bij de ESHPM. Ik vond het fijn dat mijn praktijkervaring mij hielp om de theorie beter te begrijpen, en merkte dat wat ik leerde ik ook weer kon toepassen in mijn werk.

Wat biedt de ESHPM jou dat je elders niet of nauwelijks kon vinden?

Heel eerlijk: toen ik begon, koos ik vooral voor een goed aangeschreven universiteit die lekker dicht bij huis ligt. Maar nu ik er inmiddels al 2,5 jaar rondloop, merk ik hoeveel ik er eigenlijk heb geleerd. Juist doordat de master ook parttime wordt aangeboden, is het voor mij de perfecte combinatie van werken en studeren.

Gebaande paden en nieuwe wegen

Je wordt gedreven door de wens om gebaande paden open te breken. Waar wringt het voor jou het meest in de huidige zorg? Kan je daar een voorbeeld van geven, iets wat er gebeurde.

Neem als voorbeeld een patiënt die wordt opgenomen op onze cardiologieafdeling. Vanwege de ernst van zijn of haar hartproblemen krijg deze patiënt een dieetadvies met vocht- en zoutbeperking. Voor veel patiënten is dit misschien de eerste keer dat zij horen hoe gevaarlijk te veel vocht en zout kunnen zijn bij hart- en vaatziekten. Daardoor wordt zo’n dieet vaak ervaren als een straf. Hoe hard de voedingsmedewerker ook zijn of haar best doet met het passende, wettelijk verplichte, voedingsaanbod van het ziekenhuis, je ziet de zelf meegebrachte flessen frisdrank of andere Nutri-Score E-producten vaak toch op de patiëntenkamer liggen.

Een week later gaat het dankzij de medische behandeling beter met de patiënt. Om dat te vieren gaat hij met familie een dagje naar een pretpark. Daar wordt de patiënt continu geconfronteerd met vette happen en XL-frisdranken, hij of zij neemt het maar want: “we hebben toch iets te vieren”. Niet veel later ligt dezelfde patiënt opnieuw in het ziekenhuis. Maar kun je het de patiënt echt kwalijk nemen? Hoe gaan we als Nederlands zorgsysteem echt een verschil kunnen maken als er alleen strenge richtlijnen zijn voor ziekenhuizen en niet voor omgevingen zoals pretparken?

Wat vraagt het van zowel zorgprofessionals als het zorgsysteem om écht anders met leefstijl om te gaan?

Het vraagt van zorgprofessionals, maar met name het zorgsysteem, om verder te kijken dan alleen productie en behandeluren. Door de marktwerking is de zorg nu sterk gericht op efficiëntie en korte consulten, waardoor er vaak te weinig tijd is voor het gesprek over leefstijl. Het vraagt dus meer om een systeem dat niet alleen beloont wat snel en meetbaar is, maar ook wat op de lange termijn gezondheid oplevert.

‘Alleen al bij het herlezen van deze vraag krijg ik nu weer de kriebels’

Verhalen en betekenis

Wanneer ontdekte je dat verhalen voor jou essentieel waren om gezondheid en zorg te begrijpen?

In 2021 schreef ik voor mijn hbo-studie Facility Management mijn scriptie. Ik liep toen al stage in het Amphia ziekenhuis en bedacht, vanuit mijn toen nog voornamelijk theoretische perspectief op de zorg, een hoofdvraag: “Wat kan er verbeterd worden aan de voedingszorg binnen Amphia om de patiënttevredenheid te verhogen?”. Alleen al bij het herlezen van deze vraag krijg ik nu weer de kriebels. Mijn gedachte toen was vrij simpel: ik neem enquêtes af, analyseer de resultaten en schrijf een mooi rapport zodat de patiënten daarna wellicht meer tevreden zijn. Maar wat bleek? De patiënten leken eigenlijk al best tevreden. En juist dát woord zette mij aan het denken. Wanneer is iemand eigenlijk tevreden? Wat betekent tevredenheid precies? Is dat niet iets heel subjectiefs? En kun of wil je überhaupt tevreden zijn, als je in een ziekenhuis ligt?

Daarom besloot ik het tweede deel van mijn scriptie niet langer te richten op patiënttevredenheid, maar op de patiëntervaring. Hiervoor maakte ik gebruik van een toen voor mij nog onbekende kwalitatieve onderzoeksmethode: empathy cards. Dit waren willekeurige kaartjes met alleen foto’s erop, bijvoorbeeld eentje met veel kleuren, een ander met een weiland en weer een ander met een voetbal die in het doel schiet. Compleet willekeurig gekozen.

Tijdens interviews met patiënten op de oncologieafdeling stelde ik hen een vraag en liet ik ze eerst naar de kaartjes kijken, er één uitkiezen en vertellen waarom zij juist die hadden gekozen. Deze interviews waren enorm waardevol en openden mijn ogen, omdat er heel andere inzichten aan het licht kwamen dan uit de enquêtes. Uiteindelijk bleek dat voor hen het allerbelangrijkste de vriendelijkheid en gastvrijheid van de medewerkers was. Het was niet wat er op het dienblad lag dat het verschil maakte, maar de glimlach van degene die het dienblad kwam brengen. Daarom heb ik aan het einde mijn hoofdvraag aangepast. In plaats van te beantwoorden wat er verbeterd moest worden, ben ik gaan onderzoeken wat de onderliggende redenen zijn voor een positieve patiëntervaring met de voedingszorg. Zodat juist dít wat belangrijk is, behouden blijft.

Wat kunnen verhalen zichtbaar maken dat richtlijnen, interventies of cijfers niet laten zien?

Voor mij kunnen verhalen zichtbaar maken wat richtlijnen, interventies en cijfers vaak niet laten zien: de menselijke kant. In verhalen zit gevoel, herkenning en beleving.

Is er een verhaal uit je eigen praktijk of studie dat jouw kijk blijvend heeft veranderd?

Tijdens een lezing die ik samen met andere collega’s had georganiseerd voor jong professionals over persoonlijk leiderschap kregen wij een mooi illustratief voorbeeld van de trainster: De trainster was op vakantie in Afrika en bezocht een olifantenreservaat. Alle olifanten hadden een ketting om hun poot, ook de kleintjes. Eén jong olifantje trok hard aan de ketting om los te komen. Ze vroeg de medewerker of dat normaal was. Hij zei dat ze dit bij meerdere jonge olifantjes zagen. Toen ze vroeg of de grote, sterke olifanten de ketting niet gewoon losbraken was zijn antwoord: “Nee, dat is nog nooit gebeurd, ze zouden het makkelijk kunnen maar ze denken al van jongs af aan dat ze het niet kunnen, dus proberen het nooit meer”.

De trainster vertelde ons dat dit niet alleen geldt voor olifanten: oude overtuigingen en patronen kunnen ons beperken, ook als we inmiddels de kracht hebben om ze te doorbreken. Het betekent dat je altijd een nieuwe start kunt maken, ongeacht wat je vroeger dacht dat onmogelijk was. Soms zit de ketting alleen in je hoofd, en de eerste stap om los te breken is te geloven dat het wél kan.

Rol als scribent

Welke stemmen, verhalen of perspectieven wil je graag meer ruimte geven?

Met name die van mensen die vaak niet begrepen worden door de samenleving. Een gebroken been begrijpt iedereen, maar een burn-out of chronische pijn wordt veel minder snel herkend of serieus genomen. Juist die verhalen verdienen meer aandacht.

Wat hoop je dat lezers voelen of denken – of misschien zelfs anders gaan doen – nadat ze dit hebben gelezen?

Lastig! Maar ik hoop vooral dat mijn antwoorden een ieniemienie zaadje planten bij een van de lezers, dat hen aan het denken zet en misschien zelfs motiveert om een kleine, positieve verandering te maken in hun leefstijl.

Als je één vraag mocht meegeven aan iedereen die zich bezighoudt met leefstijl en gezondheid, wat zou die vraag dan zijn?

Als je beste vriend(in) net zo voor zichzelf zou zorgen als jij nu voor jezelf zorgt, zou je hier dan oké mee zijn?

Wij wensen Luca veel succes met het schrijven van haar scriptie. Wil je op de hoogte blijven van onze ontwikkelingen? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! En mocht je zelf interesse hebben in de rol van scribent bij StoryConnect, dan komen we graag met je in contact. We zijn benieuwd naar jouw verhaal!