Modellen

Voor diagnose en betekenisgeving

Ieder vak heeft zo zijn eigen hulpmiddelen en modellen die de vakman helpen het werk goed te doen. Bij StoryConnect gebruiken we naast ons eigen Hexagon Sensemaking Canvas nog een een aantal modellen voor het ontwerpen van StoryPoints, het uitvoeren van versnellingsstudies en als hulpmiddel voor betekenisgeving en evaluatie in StoryWorkshops [1]. De meesten hiervan staan ook in de Glossary.

Het presenteren van meerdere modellen vergt altijd keuzes hoe deze het beste op een vergelijkbare manier te presenteren. We hebben gekozen chaos naar het zuiden (beneden) te laten wijzen om twee redenen:

  • Het Knowledge in Formation model “dipt” in de geboorteplaats van nieuwe mogelijkheden (ook wel de zee van chaos genoemd) en dus lijkt het ons een natuurlijk keuze om chaos naar beneden te laten positioneren.
  • Deze modellen worden vaak gebruikt worden om betekenis te geven aan situaties en gebeurtenissen. De deelnemers ervaren dan dat ze nooit alles kunnen weten en dus zullen ze de wereld gedeeltelijk als chaotisch ervaren voordat ze zien hoe dingen samenvloeien / betekenis geven / kennis vormen.

Dus hoewel het een feit is dat de wereld as geheel (fysiek, chemisch, biologisch en economisch) een complex adaptief geheel is kiezen we ervoor om dit “chaos perspecief” te benadrukken door chaos naar beneden te laten wijzen.

Daarnaast is geen enkel systeem geheel complex omdat iedere systeem tot op zekere hoogte geordend danwel analyseerbaar is. Voor de orientatie van deze geordende aspecten hebben we voor links gekozen waardoor complexe aspecten rechts komen. Dit is in lijn met de mythologie waar de geboorte van iets nieuws (zoals de opkomst van de zon) in het oosten gebeurd.

Confluence Sensemaking Framework (CSF)

Het Confluence Sensemaking Framework (Cynthia Kurtz, 2010) [2] is een model voor betekenisgeving en het nemen van beslissingen. Hier gebruiken we de simpelste vorm:

Confluence

 

Cynefin Model

Cynefin [3] ontstond in 1999 als een 2x2 matrix binnen IBM UK. Onder invloed van o.a. het werk van Max Boisot en Yasmin Merali werd het door Cynthia Kurtz, Dave Snowden, Sharon Darwent en vele anderen aan het IBM Cynefin Centre for Organisational Complexity [4] doorontwikkeld tot de huidige vorm met 5 domeinen.Cynefin

Rond 2008-2009 ontstond een breuk tussen de ontwikkelaars waarna Cynthia Kurtz het Confluence Sensemaking Framework introduceerde waarin zij zowel haar bijdrage in het Cynefin model als doorontwikkelde ideeen verwerkte. Sinds 2009 wordt model daarom alleen doorontwikkeld door Cognitive Edge. Lees meer over de historie van Cynefin.

Knowledge in Formation Framework (KiF)

KiF [5] is een in de jaren ’90 ontwikkeld model voor kennisvorming in de hersenen. KiF is gebaseerd op het werk van de semioticus Charles Sanders Pierce.  De vorm die we hier presenteren is een gepopulariseerde versie uit 2013 van Auke van Breemen en Harold van Garderen. Knowledge in Formation

Viable System Model (VSM)

Het Viable System Model (VSM) is een genest model van de orgsanisatiestructuur van ieder autonoom systeem dat in staat is zichzelf voor te brengen. Een levensvatbaar (engels: viable) systeem is ieder systeem dat zo georganiseerd is dat aan de eisen kan voldoen die overleven in een veranderende omgeving stelt. Eén van de opvallenste eigenschappen van systemen die overleven is dat ze zich aanpassen. Het VSM verwoord een model van een levensvatbaar system, hetgeen een geabstraheerde cybernetische (bestuurstheorie) beschrijving is die toepasbaar is op iederen organisatie die levensvatbaar is en in staat is autonoom te bestaan. (gebaseerd op wikipedia [5]:

VSM

In tegenstelling tot de andere modellen op deze pagina is de orientatie van het VSM met chaos naar links, niet naar het zuiden/beneden. De reden is dat een geschikte visualisatie daarvoor ontbreekt.

 

Doyerweerd Modalities

Herman Dooyerweerd [6] delineated 15 modalities (ways of being, functioning, etc.) for the positing of meaning that cannot be reduced to each other:

  • Quantitative aspect: amount
  • Spatial aspect: continuous extension
  • Kinematic aspect: flowing movement
  • Physical aspect: energy, matter
  • Biotic/Organic aspect: life functions, self-maintenance
  • Sensitive/Psychic aspect: feeling and response
  • Analytical aspect: distinction, conceptualization
  • Formative aspect: formative power, achievement, technology, technique
  • Lingual aspect: symbolic communication
  • Social aspect: social interaction
  • Economic aspect: frugal use of resources
  • Aesthetic aspect: harmony, surprise, fun
  • Juridical aspect: due (rights, responsibility)
  • Ethical aspect: self-giving love
  • Pistic aspect: faith, vision, commitment, belief

Dooyeweerd claimed that since the discovery of these is addressed by our theoretical functioning, which is fallible, no suite of aspects, including his own, can “lay claim to material completion”.

References

  1. The Measurement Of Meaning. Charles E. Osgood
  2. The CSF emerged from further development of the Cynefin sensemaking framework that Cynthia contributed to while she worked for IBM and with Cognitive Edge between 1999 and 2008.
  3. The Social Ecology of Knowledge Management. David Snowden in Knowledge Horizons, Pages 237-265. The Present and the Promise of Knowledge Management. Edited by:Charles Despres and Daniele Chauvel.
  4. The new dynamics of strategy: sense-making in a complex and complicated world. Kurtz, C. F., and D. J. Snowden. 2003. IBM Systems Journal 42:462-483.
  5. Towards thought as a logical picture of signs. J.J. Sarbo,  S. Hoppenbrouwers,  J.I. Farkas in Computing Anticipatory Systems (CASYS’01), D. M. Dubois (ed.), Liege.
  6. Herman Dooyeweerd (7 October 1894, Amsterdam – 12 February 1977, Amsterdam) was a Dutch juridical scholar by training, who by vocation was a philosopher and a co-founder of the Philosophy of the Cosmonomic Idea with Dirk Vollenhoven. Dooyeweerd made several contributions to philosophy and other theoretical thought, including concerning: the nature of diversity and coherence in everyday experience, the transcendental conditions for theoretical thought, the relationship between religion and philosophy, and a different view of meaning, being, time and self. Dooyeweerd is most famous for his suite of fifteen aspects (or ‘law-spheres’), which are distinct ways in which reality can be meaningful and good, and can exist and occur. This suite of aspects is finding application in practical analysis, research and teaching in such diverse fields as built environment, sustainability, agriculture, business, information systems and development. (source: wikipedia)